शिक्षण

दहावीनंतर कोणता अभ्यासक्रम निवडावा?

प्रकाशित: 2026-10-25 · पडताळणी: 2026-10-25
CONCEPT ILLUSTRATION

आवड, क्षमता आणि खर्चानुसार शिक्षणमार्ग निवडणे

दहावीचा निकाल लागल्यावर "आता पुढे काय?" हा प्रश्न विद्यार्थी आणि पालक दोघांनाही पडतो. याचे एकच बरोबर उत्तर नसते; तुमची आवड, गुण, घरची परिस्थिती आणि पुढे काय बनायचे आहे यावर निर्णय अवलंबून असतो. हा लेख मुख्य मार्ग आणि निर्णय घेण्याची पद्धत सोप्या शब्दांत सांगतो.

दहावीनंतरचे मुख्य मार्ग

मार्गसाधारण कालावधीपुढे काय शक्य
अकरावी-बारावी (विज्ञान / वाणिज्य / कला)2 वर्षेपदवी, व्यावसायिक अभ्यासक्रम, स्पर्धा परीक्षा
पॉलिटेक्निक (डिप्लोमा)3 वर्षेतांत्रिक नोकरी, किंवा पात्रता असल्यास अभियांत्रिकी पदवीच्या दुसऱ्या वर्षाला प्रवेश
ITI (औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था)ट्रेडनुसार 6 महिने ते 2 वर्षेकारागीर/तंत्रज्ञ नोकरी, स्वयंरोजगार
इतर कौशल्य किंवा कृषी पदविकाअभ्यासक्रमानुसारउपलब्धता व पात्रता संस्थेकडून तपासा

शाखा कशी निवडावी

  • विज्ञान: गणित-विज्ञान आवडत असेल, अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, औषधनिर्माण किंवा संशोधनाकडे जायचे असेल तर.
  • वाणिज्य: हिशेब, व्यवसाय, बँकिंग, CA/CS सारख्या वाटा आवडत असतील तर.
  • कला: भाषा, इतिहास, समाजशास्त्र, कायदा, पत्रकारिता, शिक्षक किंवा स्पर्धा परीक्षा हे उद्दिष्ट असेल तर.

कोणती शाखा "सोपी" किंवा "कमी दर्जाची" असे काही नसते. निवडलेल्या शाखेत आवड आणि सातत्य हेच यश ठरवते.

निर्णय घेण्यासाठी चार प्रश्न

  1. मला कोणते विषय वाचायला कंटाळा येत नाही?
  2. मला लवकर कमावू लागायचे आहे की अधिक शिकायचे आहे?
  3. घरापासून दूर राहून शिकणे शक्य आहे का, आणि संपूर्ण खर्च किती येईल?
  4. बारावी/डिप्लोमानंतरचा पुढचा टप्पा काय असेल?

या चार प्रश्नांची उत्तरे कागदावर लिहा. पालकांशी आणि शाळेतील शिक्षकांशी चर्चा करा.

प्रवेश प्रक्रिया कशी असते

अकरावी प्रवेश अनेक शहरांत केंद्रीय ऑनलाइन पद्धतीने होतात, तर इतर ठिकाणी स्थानिक पातळीवर. पॉलिटेक्निक प्रवेश तंत्रशिक्षण संचालनालयाच्या (DTE) ऑनलाइन प्रक्रियेतून होतात आणि ITI प्रवेश व्यावसायिक शिक्षण व प्रशिक्षण संचालनालयाच्या (DVET) ऑनलाइन प्रक्रियेतून होतात. तारखा, पात्रता आणि जागा दरवर्षी बदलतात, म्हणून नेहमी अधिकृत माहितीपुस्तिका वाचा.

सामान्य चुका

  • मित्र जिथे जातात तिथे कोणताही विचार न करता प्रवेश घेणे.
  • खाजगी संस्थेची मान्यता न तपासता फी भरणे.
  • फक्त नोकरीची हमी देणाऱ्या जाहिरातींवर विश्वास ठेवणे.
  • अर्जाची अंतिम तारीख आणि कागदपत्रे शेवटच्या दिवसापर्यंत टाळणे.

प्रवेशापूर्वी हे तपासा

संस्थेला शासन/विद्यापीठ/मंडळाची मान्यता आहे का, अभ्यासक्रम मान्यताप्राप्त आहे का, एकूण फी किती आहे आणि शिष्यवृत्तीसाठी पात्रता आहे का, हे अधिकृत संकेतस्थळावरून पडताळा.

स्रोत

अधिकृत प्रवेश संस्था / परीक्षा प्राधिकरण / MahaDBT; संबंधित चालू अधिसूचना